الحمد لله

หะดีษอ้างถึง รายงานโดย ท่านอบู ฮุร็อยรอฮฺ رضي الله عنه ว่า

ท่านรสุลลุลลอฮฺ ﷺ กล่าวว่า

“จะมีฟิตันเกิดขึ้น ซึ่งผู้ที่นั่งลง (ท่ามกลางฟิตนะฮฺ) ย่อมดีกว่าคนที่ยืน

คนที่ยืน (ท่ามกลางฟิตนะฮฺ) ย่อมดีกว่าคนที่เดิน

และคนที่เดิน (ท่ามกลางฟิตนะฮฺ) ย่อมดีกว่าคนที่วิ่ง

ผู้ใดพาตัวเอง เข้าไปหา (ฟิตนะฮฺ) เขาก็จะถูกฉุดลากไปสู่มัน

ผู้ใดหาทางหลบเลี่ยงจากมันได้ (ฟิตนะฮฺ) ก็จงหาที่หลบภัยเสียเถิด”

رواه البخاري (3601) ومسلم (2886)

หะดีษนี้ อัลฮาฟิซ อิบนุ ฮะญัร رحمه الله อธิบายว่า :

ประโยค من تَشَرَّفَ لها “ผู้ใดพาตัวเอง เข้าสู่มัน“

#หมายถึง ผู้ที่เสาะแสวงหาเกี่ยวกับฟิตนะฮฺ และไม่ได้อยากเพิกเฉยมัน

ถัดมา تستشرفه “จะถูกฉุดลากไปสู่มัน“

#หมายถึง ฟิตนะฮฺจะทำลายเขา เพราะเขาได้เป็นผู้เสนอตัวไปสู่มันเอง

فمن وجد فيها ملجأ “ผู้ใดหาทางหลบเลี่ยงจากมัน“

#หมายถึง ที่ที่เขาหาเป็นที่หลบให้พ้นจากความชั่วร้าย ของฟิตนะฮฺ

فليعذ به “ก็จงหาที่หลบภัยเถิด“

#หมายถึง จงถอนตัวเอง หลบไปยังที่ที่ปลอดภัยจากความชั่วร้ายของฟิตนะฮฺ

คำอธิบายหะดีษนี้ ยังพบในศอฮีฮฺมุสลิม ในหะดีษของท่านอบู บักร ที่กล่าวว่า :

“เมื่อมัน (ฟิตัน) มาถึง ใครที่มีอูฐ ก็จงอยู่กับอูฐของเขาเถิด (คือ ไม่เข้าร่วมวงฟิตนะฮฺ)”

ชายคนหนึ่งถามต่อ : โอ้รสุลลุลลอฮฺ ﷺ ท่านคิดยังไงก็คนที่ไม่มีอูฐ หรือแกะ หรือแผ่นดินให้พำนัก หละ?

ท่านรสุลลุลลอฮฺ ﷺ ตอบ : ก็จงทำให้ดาบในมือเขาทื่อด้วยก้อนหินเถิด (ทำตัวไม่ให้เป็นพิษเป็นภัย – ผู้แปล) จากนั้นค่อยให้เขาหาทางหลบหลีก หากทำได้

انتهى.

” فتح الباري ” (13/30) ، وينظر ” شرح مسلم ” للنووي (18/9)

ฟิตนะฮฺ ในหะดีษนี้จะ #เกิดขึ้นท่ามกลางคนมุสลิมกันเอง ซึ่งการต่อสู้กัน ความเกลียดชัง และการเป็นศัตรูกัน หรือขัดแย้งเรื่องยึดประโยชน์ดุนยาเป็นสาระ โดยที่ก็หาบอกได้ว่า ระหว่างสองฝ่ายที่ขัดแย้งกันนั้น ใครถูกเรื่องไหน หรือ ใครผิดเรื่องไหน

อัลฮาฟิซ อิบนุ ฮะญัร رحمه الله อธิบายต่อว่า :

ประโยค والقاعد فيها خير من القائم

“ผู้ที่นั่งลง (ท่ามกลางฟิตนะฮฺ) ย่อมดีกว่าคนที่ยืน“

ดังกล่าว อิบนุ อัตตีน รายงาน จาก อัดดาวูด ว่าท่อนนี้ ดูเหมือนผู้ซึ่งกระโจนตัวเองเข้าสู่วงฟิตนะฮฺ และเป็นส่วนหนึ่งในเรื่องนั้น คือ “ผู้ซึ่งเอาตัวเข้าไปข้องเกี่ยวในเรื่องนั้นๆ มากกว่าคนอื่น ที่สุด (ความชั่ว) ของคนประเภทนี้คือ ผู้ที่วิ่งไปหาฟิตนะฮฺ หรือเป็นผู้ซึ่งจุดประเด็นขึ้นมา…จากนั้นจึงเป็นผู้ที่เดินไปหา จากนั้นจึงเป็นผู้เกี่ยวข้อง ผู้ยืนอยู่ ผู้มุงดูแต่ไม่ได้ร่วมวงต่อสู้นั้น และมายังผู้ซึ่งนั่งร่วม และมายังผู้ซึ่งกำลังหลบเลี่ยง ซึ่งเขาไม่แม้แต่เข้าร่วมวง หรือหันไปมอง และมายังผู้ซึ่งเอนตัวลงอยู่แต่ยังไม่หลับดี และมายังผู้ซึ่งไม่ได้ทำอะไร เพียงแต่ว่าเขายอมรับมัน และท้ายสุดคือผู้ซึ่งกำลังนอนอยู่เฉยๆ

ที่ได้กล่าวถึงนั้นไล่เรียง ผู้ซึ่งดีที่สุด คือผู้ที่ไม่เข้าร่วมวง (ไม่ให้ราคา) กับฟิตนะฮฺ*

และนี้คือคำเตือน (التحذير) ไม่ให้เข้าสู่วงฟิตนะฮฺ กระตุ้นเตือนให้เราออกห่างจากมัน และได้สำทับผู้ซึ่งขวนขวายไปสู่ฟิตนะฮฺว่า ความชั่วร้ายในฟิตนะฮฺ สอดคล้องกันกับระยะห่างของการเข้าร่วมในมัน

انتهى باختصار.

” فتح الباري ” (13/30-31)

والله أعلم .