แปลจากคำถามหมายเลข 13726

แปลโดย อับดุลฮากิม หามะ

คำถาม

มันเป็นที่อนุญาตหรือไม่ที่จะถือศีลอดในเดือนชะอ์บานเมื่อผ่านไปครึ่งเดือนแล้ว? เพราะฉันได้ยินว่าท่านศาสนทูต (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ได้ห้ามการถือศีลอดในเดือนชะอ์บาน หลังจากครึ่งเดือนได้ผ่านไป

คำตอบโดยสรุป

การถือศีลอดในเดือนชะอ์บานครึ่งหลังนั้น ไม่เป็นที่อนุญาต และมันมีทั้งทัศนะที่ถือว่ามักรุฮ์และฮะรอม, ยกเว้นผู้ที่ถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้ว หรือผู้ที่ถือศีลอดต่อเนื่องมาจากครึ่งแรกของเดือนชะอ์บาน. สำหรับรายละเอียดเพิ่มเติม สามารถดูได้ในคำตอบโดยละเอียด

คำตอบ

มวลการสรรเสริญเป็นสิทธิ์ของอัลลอฮ์

ฮะดีษที่ห้ามการถือศีลอดหลังจากวันที่ 15 ของเดือนชะอ์บาน

อะบู ดาวูด (3237), อัตติรมิษี (738) และอิบน์มาญะฮ์ (1651) ได้รายงานจาก อะบูฮุร็อยเราะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน) ว่าท่านศาสนทูตของอัลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า : “เมื่อเดือนชะอ์บานได้ผ่านไปครึ่งเดือน ก็จงอย่าถือศีลอด.” ให้สถานะเศาะเฮียห์โดย อัลอัลบานี ใน เศาะเฮียห์ อัตติรมิษี 590 

ฮะดีษนี้บ่งชี้ว่า มันไม่เป็นที่อนุญาตในการถือศีลอด หลังจากเดือนชะอ์บานได้ผ่านไปครึ่งเดือนแล้ว นั่นคือ ไม่อนุญาตให้เริ่มต้นถือศีลอดตั้งแต่วันที่ 16 ของเดือน

ฮะดีษที่อนุญาตให้ถือศีลอดหลังจากวันที่ 15 ของเดือนชะอ์บาน

แต่ก็มีรายงานที่บ่งชี้ว่า มันเป็นที่อนุญาตที่จะถือศีลอดในระยะเวลาดังกล่าว เช่น : 

อัลบุคอรี (1914) และมุสลิม (1082) ได้รายงานว่า อะบูฮุร็อยเราะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน) ได้กล่าวว่า : ท่านศาสนทูตของอัลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า : “จงอย่าตั้งตารอคอยเราะมะฎอน ด้วยการถือศีลอดหนึ่งหรือสองวันก่อนที่มันจะเริ่มขึ้น แต่หากคน ๆ หนึ่งถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้ว เขาก็จงถือศีลอด.” 

สิ่งนี้บ่งชี้ว่า การถือศีลอดหลังจากครึ่งเดือนชะอ์บานได้ผ่านไปนั้น เป็นที่อนุญาตสำหรับบางคน ที่ถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้ว อย่างเช่น ผู้ที่ถือศีลอดเป็นประจำในวันจันทร์และวันพฤหัสบดี หรือผู้ที่ถือศีลอดวันเว้นวัน เป็นต้น

อัลบุคอรี (1970) และมุสลิม (1156) ได้รายงานว่า อาอิชะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจนาง) ได้กล่าวว่า : “ศาสนทูตของอัลลอฮ์ (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ได้เคยถือศีลอดเดือนชะอ์บานทั้งเดือน ท่านเคยถือศีลอดในเดือนชะอ์บาน โดยหยุดเพียงแค่ไม่กี่วัน” สำนวนนี้ถูกรายงานโดยมุสลิม 

อันนะวะวี ได้กล่าวว่า : ในสำนวนที่ว่า “ท่านเคยถือศีลอดเดือนชะอ์บานทั้งเดือน ท่านเคยถือศีลอดในเดือนชะอ์บาน โดยหยุดเพียงแค่ไม่กี่วัน” ประโยคที่สองนั้นอธิบายประโยคแรก และบ่งชี้ว่า คำว่า “ทั้งเดือน” นั้นหมายถึง “เกือบทั้งเดือน”

ฮะดีษนี้บ่งชี้ว่า มันเป็นที่อนุญาตที่จะถือศีลอดหลังครึ่งเดือนชะอ์บาน แต่เฉพาะผู้ที่ถือศีลอดต่อเนื่องมา หลังจากการถือศีลอดก่อนครึ่งเดือนเท่านั้น 

การถือศีลอดหลังวันที่ 15 ชะอ์บาน : เป็นที่อนุญาตหรือไม่?

ชาฟิอีได้ตามฮะดีษเหล่านี้ และกล่าวว่า :

มันไม่เป็นที่อนุญาตที่จะถือศีลอดหลังครึ่งเดือนชะอ์บาน ยกเว้นผู้ที่ถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้ว หรือผู้ที่ถือศีลอดต่อเนื่องมาจากการถือศีลอดก่อนครึ่งเดือน 

ตามนักวิชาการส่วนใหญ่นั้น การห้ามในที่นี้นั้นหมายถึงว่า มันเป็นที่ฮะรอม

ดูในอัลมัจญ์มัวะอ์ 6/399-400 ฟัตฮุลบารี 4/129 

นักวิชาการบางท่าน อย่างเช่น อัรรูยานี ถือว่าการห้ามในทีนี้ ถูกเข้าใจในความหมายว่า มันมักรุฮ์แต่ไม่ฮะรอม

อันนะวะวี (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้กล่าวใน ริยาฎุสซอลิฮีน (หน้า 412): 

“บทว่าด้วยการห้ามตั้งตารอคอยเราะมะฎอนด้วยการถือศีลอดหลังครึ่งเดือนชะอ์บาน ยกเว้นผู้ที่ถือศีลอดต่อเนื่องมาจากการถือศีลอดก่อนครึ่งเดือน หรือผู้ที่ถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้ว อย่างเช่น การถือศีลอดในวันจันทร์และวันพฤหัสบดี”

นักวิชาการส่วนใหญ่มีทัศนะว่า ฮะดีษที่ห้ามการถือศีลอดหลังจากครึ่งเดือนชะอ์บานนั้นเฎาะอีฟ (อ่อนน้ำหนัก) และบนฐานนี้ พวกเขาจึงกล่าวว่า มันไม่มักรุฮ์ที่จะถือศีลอดหลังครึ่งเดือนชะอ์บาน 

อัลฮาฟิซ : นักวิชาการส่วนใหญ่กล่าวว่า มันเป็นที่อนุญาตในการถือศีลอดซุนนะฮ์ หลังครึ่งเดือนชะอ์บาน และพวกเขาถือว่าฮะดีษเกี่ยวกับเรื่องดังกล่าวนั้นเฎาะอีฟ อะห์มัดและอิบน์มะอีน กล่าวว่ามันมุงกัร (จากฟัตฮุลบารี) ในบรรดาผู้ที่ให้สถานะเฎาะอีฟนั้น คืออัลบัยฮะกีและอัฏเฏาะฮาวี 

อิบน์กุดามะฮ์ ได้กล่าวไว้ใน อัลมุฆนี ว่า อิมามอะห์มัดได้กล่าวเกี่ยวกับฮะดีษนี้ว่า : 

มันไม่ถูกต้อง เราได้ถามอับดุลเราะห์มาน อิบน์มะฮ์ดีเกี่ยวกับมัน และท่านไม่ได้ให้สถานะมันว่าเศาะเฮียห์ และท่านก็ไม่ได้รายงานมันให้กับฉัน ท่านได้เลี่ยงการพูดถึงฮะดีษนี้ อะห์มัดได้กล่าวว่า : อัลอะลาอ์นั้นษิเกาะฮ์ และไม่มีฮะดีษใดของท่านเลย ที่ถูกถือว่ามุงกัร ยกเว้นฮะดีษนี้

อัลอะลาอ์ในที่นี้ คือ อัลอะลาอ์ อิบน์อับดุลเราะห์มาน ผู้ที่ได้รายงานฮะดีษนี้มาจากพ่อของท่าน จากอะบูฮุร็อยเราะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน)

อิบนุลก็อยยิม (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้ตอบโต้ใน ตะฮ์ษีบ อัสซุนัน ต่อบรรดาผู้ที่ให้สถานะฮะดีษนี้ว่าเฎาะอีฟ และได้กล่าวว่าฮะดีษนี้เศาะเฮียห์ ตามเงื่อนไขของมุสลิม แม้ว่า อัลอะลาอ์ จะเป็นเพียงคนเดียวที่รายงานฮะดีษนี้ ก็ไม่ถือเป็นผลเสียต่อฮะดีษ เพราะอัลอะลาอ์นั้นถือว่าษิเกาะฮ์ในเศาะเฮียห์ของท่าน มุสลิมได้รายงานหลายฮะดีษมาจากท่าน จากพ่อของท่าน จากอะบูฮุร็อยเราะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน) หลาย ๆ ซุนนะฮ์ถูกรายงานมาจากศาสนทูต (ขอความสันติและพรจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ผ่านคน ๆ หนึ่งที่ถูกถือว่าษิเกาะฮ์เท่านั้น แต่มันก็ได้รับการยอมรับ และถูกปฏิบัติตามโดยอุมมะฮ์ 

จากนั้นท่านก็กล่าวว่า : 

ส่วนผู้ที่คิดว่า มีข้อขัดแย้งระหว่างฮะดีษนี้ และฮะดีษที่พูดถึงการถือศีลอดในเดือนชะอ์บานนั้น มันไม่ได้ขัดแย้งกัน ฮะดีษเหล่านั้นพูดถึงการถือศีลอดครึ่งเดือนของมันพร้อมกับครึ่งเดือนแรก และการถือศีลอดเป็นประจำในช่วงครึ่งหลังของเดือน ในขณะที่ฮะดีษของอัลอะลาอ์นั้น พูดถึงการห้ามเจตนาถือศีลอดหลังจากครึ่งเดือนได้ผ่านไปแล้วเท่านั้น ไม่รวมถึงการถือศีลอดที่คน ๆ หนึ่งทำเป็นประจำอยู่แล้ว หรือการถือศีลอดที่ต่อเนื่องมาจากการถือศีลอดในส่วนแรกของเดือน

ชัยค์อิบน์บาซ (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ได้ถูกถามเกี่ยวกับฮะดีษดังกล่าว ที่กล่าวว่าการถือศีลอดหลังจากครึ่งเดือนชะอ์บานนั้นไม่เป็นที่อนุญาต ท่านได้ตอบว่า : 

“นี่คือฮะดีษเศาะเฮียห์ ตามที่ชัยค์นาศิรุดดีน อัลอัลบานีได้กล่าวไว้ ความหมายก็คือ มันไม่เป็นที่อนุญาตในการเริ่มต้นถือศีลอดหลังจากครึ่งเดือนได้ผ่านไปแล้ว แต่หากคน ๆ หนึ่งถือศีลอดส่วนใหญ่ของเดือนหรือทั้งเดือน เช่นนั้นเขาก็ปฏิบัติตามซุนนะฮ์” (มัจญ์มัวะ ฟาตาวา อัชชัยค์ อิบน์บาซ 15/385). 

ชัยค์ อิบน์อุษัยมีน ได้กล่าวไว้ในการอธิบายริยาฎุสซอลีฮีนของท่าน (3/394): 

“แม้ว่าฮะดีษดังกล่าวจะเศาะเฮียห์ การห้ามของมันก็ไม่ได้หมายถึงสิ่งนี้ฮะรอม แต่มันเป็นเพียงมักรุฮ์ ดังที่นักวิชาการบางท่านได้เข้าใจความหมายของมัน แต่ใครก็ตามที่ถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้วก็ควรถือศีลอด แม้ว่ามันจะหลังจากครึ่งเดือนชะอ์บานแล้วก็ตาม” 

สรุปได้ว่า มันไม่เป็นที่อนุญาตที่จะถือศีลอดในช่วงครึ่งหลังของเดือนชะอ์บาน และมันมีทั้งทัศนะที่ถือว่ามักรุฮ์และฮะรอม ยกเว้นผู้ที่ถือศีลอดเป็นประจำอยู่แล้ว หรือผู้ที่ถือศีลอดต่อเนื่องมาจากการถือศีลอดในช่วงครึ่งแรกของเดือนชะอ์บาน และอัลลอฮ์รู้ดีที่สุด

ทำไมถึงไม่เป็นที่อนุญาตในการถือศีลอดหลังจากวันที่ 15 ของเดือนชะอ์บาน?

เหตุผลของการห้ามคือ การถือศีลอดอย่างต่อเนื่อง อาจทำให้คน ๆ หนึ่งอ่อนแอเกินไปที่จะถือศีลอดต่อในเดือนเราะมะฎอน 

หากมันถูกกล่าวว่า หากเขาถือศีลอดตั้งแต่ต้นเดือน เขาก็จะยิ่งอ่อนแอลงไปอีกไม่ใช่หรือ? คำตอบก็คือ ใครก็ตามที่ถือศีลอดตั้งแต่ต้นเดือนชะอ์บาน เขาจะคุ้นชินกับการถือศีลอด ดังนั้นมันจะทำให้การถือศีลอดของเขาง่ายขึ้น 

อัลกอรี กล่าวว่า : การห้ามในที่นี้ หมายถึงมันไม่เป็นที่ชื่นชอบ เพื่อเป็นความเมตตาต่ออุมมะฮ์นี้ กลัวว่าพวกเขาจะอ่อนแอเกินไป ที่จะปฏิบัติตามหน้าที่ของเขา นั่นคือการถือศีลอดในเดือนเราะมะฎอนในสภาพที่มีพลัง แต่บรรดาผู้ที่ถือศีลอดทั้งเดือนชะอ์บานนั้น จะกลายเป็นคุ้นชินกับการถือศีลอด ดังนั้นมันจึงไม่เป็นเรื่องยากสำหรับพวกเขา

และอัลลอฮ์รู้ดีที่สุด