คำถาม
สถานะของฮาดิษที่ว่า : “ใครก็ตามที่ได้รับคำขอโทษจากพี่น้องมุสลิม และไม่ตอบรับคำขอโทษนั้น จะมีการลงโทษ เช่นเดียวกับผู้สะสมมักส์ [ประเภทหนึ่งของการจัดเก็บภาษี]”?.
คำตอบ
มวลการสรรเสริญเป็นสิทธิของอัลลอฮ์.
มีห้าฮาดิษ ที่พูดถึงความรุนแรงของบาป ของผู้ที่ไม่ตอบรับคำขอโทษของพี่น้องมุสลิม, แต่ทั้งหมดนั้นอ่อน และไม่ถูกต้อง.
1.
ฮาดิษแรก รายงานจาก ญูดาน เขากล่าวว่า : ท่านศาสนทูตของอัลลอฮ์ (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า : “หากชายคนหนึ่ง ขอโทษพี่น้องของเขา และเขาไม่ตอบรับมัน, เขาจะแบกรับบาป เช่นเดียวกับนักสะสมมักส์ ประเภทหนึ่งของการจัดเก็บภาษี].”
บันทึกโดย อบู ดาวูด ใน อัล-มารอซีล, หมายเลข. 521; อิบน์มาญะฮ์ ใน อัล-สุนัน, หมายเลข. 3718; อิบน์ ฮิบบาน ใน เราดัต อัล-อูกอลา, หน้า. 182; อัต-ต็อบรอนี ใน อัล-มุอ์ญัม อัล-กะบีร, 2/275; อัล-บัยฮะกี ใน ชูอับ อัล-อีมาน, 6/321 และอื่นๆ. พวกเขาทั้งหมดบันทึกมัน ผ่าน วากี, ซุฟยาน บอกเรา, จาก อิบน์ ญูร็อยจ์, จาก อิบน์ มีนา – ซึ่งคือ อัล-อับบาส อิบน์ อับดุลเราะฮ์มาน อิบน์ มีนา – จากญูดาน.
ชัยค์ อัล-อัลบานี กล่าวไว้ใน อัล-ซิลซีละฮ์ อัด-ดออีฟะฮ์ (หมายเลข. 1907): อัล-อับบาส อิบน์ อับดุลเราะฮ์มาน อิบน์ มีนา ไม่เป็นที่รู้จัก และไม่ถือว่าเชื่อถือได้ จากทุกคน ยกเว้น อิบน์ ฮิบบาน. ดังนั้น อัล-ฮาฟิซ กล่าวไว้ใน อัต-ตัฆรีบ ว่า : เขานั้น มักบูล (ยอมรับได้).
ญูดาน : ไม่มีหลักฐานว่าเขาคือซอฮาบะฮ์ ของท่านศาสนทูต (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน). อบู ฮาติม กล่าวว่า : ญูดานนั้น มัจฮูล (ไม่เป็นที่รู้จัก) และเขาไม่ใช่ซอฮาบะฮ์ของท่านศาสนทูต (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน).
ใน อัต-ตัฆรีบ กล่าวว่า : ไม่มีความแตกต่างของทัศนะ ว่าเขาเป็นซอฮาบะฮ์ของท่านศาสนทูต (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) หรือไม่. อิบน์ ฮิบบาน ได้กล่าวถึงเขา ในหมู่ของคนที่น่าเชื่อถือของรุ่นตาบีอีน. จบการอ้าง.
2.
ฮาดิษที่สอง ถูกรายงานจาก ญาบิร อิบน์ อับดุลลอฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน) และคล้ายกับฮาดิษก่อนหน้า.
มันถูกบันทึกโดย อบุล-ซูบัยร์ จาก ญาบิร (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน), และมันถูกรายงานจาก อบุล-ซูบัยร์ ผ่านสองอิสนาด:
(i)ผ่าน อัล-ลัยซ์, อิบรอฮีม อิบน์ อายัน บอกฉัน, จาก อบู อัมร์ อัล-อับดี, จาก อบุล-ซูบัยร์, จาก ญาบิร อิบน์ อับดุลลอฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน) จากท่านศาสนทูตของอัลลอฮ์ (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลออ์จงมีแด่ท่าน).
สิ่งนี้ถูกบันทึกโดย อัต-ต็อบรอนี ใน อัล-มุอ์ญัม อัล-เอาซัต, 8/283 และ อัล-บัยฮะกี ในชูอับ อัล-อีมาน, 6/321. อัต-ต็อบรอนี กล่าว : ฮาดิษนี้ไม่ถูกรายงานจาก อบุล-ซูบัยร์ ยกเว้น โดย อบู อัมร์ อัล-อับดี, และไม่ถูกรายงานจาก อบู อัมร์ ยกเว้น โดย อิบรอฮีม อิบน์ อายัน, และ อัล-ลัยซ์ เป็นคนเดียวที่รายงานมัน. จบการอ้าง.
อัล-ฮัยตะมี กล่าวใน มัจมะอ์ อัล-ซาวาอิด (8/155): อิสนาดของมัน รวมถึง อิบรอฮีม อิบน์ อายัน ซึ่งดออีฟ (อ่อน). จบการอ้าง.
มันยังถูกให้สถานะดออีฟ โดย อัล-อีรอกี อีกด้วย (ขอัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) ใน ตัครีจ ฮาดิษ อัล- อิฮ์ยา, 2/138
(ii)ผ่าน อัล-ฮาซัน อิบน์ อามาเราะฮ์ จาก อบุล-ซูบัยร์ จากญาบิร (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน)
มันถูกบันทึกโดย อัล-ฮาริษ ใน อัล-มุสนัด – ตามที่ระบุใน บาฆียาต อัล-บาฮิษ อัน-ซาวาอิด มุสนัด อัล-ฮาริษ (1/269) ซึ่งเขากล่าวว่า :
ฮัฟซ์ อิบน์ ฮัมซะฮ์ บอกเรา, ซัยฟ์ อิบน์ มูฮัมมัด อัซ-เซารี บอกเรา, จาก อัล-ฮาซัน อิบน์ อามาเราะฮ์.
มันยังถูกบันทึกโดย อิบน์ ฮิบบาน ใน อัล-ซีกอต (8/388) อีกด้วย : อบู บัดร์ บอกเรา, ลุงฝ่ายพ่อของฉัน อัล-วาลีด อิบน์ อับดุลมาลิก อิบน์ อูบัยดิลละฮ์ อิบน์ มัรเซาะฮ์ บอกเรา, อูบัย บอกเราจาก อัล-ฮาซัน อิบน์ อามาเราะฮ์ จาก อบุล ซูบัยร์, จากญาบิร (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน).
สิ่งนี้คืออิสนาดที่อ่อนมาก, เพราะ อัล-ฮาซัน อิบน์ อามาเราะฮ์. นักวิชาการมีมติเป็นเอกฉันท์ว่า เขานั้นถูกปฏิเสธ และเขานั้นอ่อน. ดูใน ตัซฮีบ อัต-ตัซฮีบ, 2/307.
3.
ฮาดิษที่สาม ถูกรายงานจาก อาอีชะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน) จากท่านศาสนทูต (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ซึ่งกล่าวว่า : “จงเป็นคนบริสุทธิ์ และผู้หญิงของท่านก็จะบริสุทธิ์; จงให้เกียรติพ่อแม่ของท่าน และลูกๆของท่านก็จะให้เกียรติท่าน; และหากบางคนขอโทษพี่น้องมุสลิมของเขา สำหรับบางสิ่งที่ได้ยินเกี่ยวกับเขา และเขาไม่ตอบรับคำขอโทษนั้น, เขาก็จะไม่ได้มาหาฉันที่บ่อน้ำ.”
บันทึกโดย อัต-ต็อบรอนี ใน อัล- มุอ์ญัม อัล-เอาซัต, 6/241. เขากล่าวว่า : ฮาดิษนี้ ไม่ได้ถูกรายงานจาก อามีร อิบน์ อับดุลลอฮ์ อิบน์ อัล-ซูบัยร์ ยกเว้น โดย อัลมาลิก อิบน์ ยะฮ์ยา อิบน์ อัล-ซูบัยร์, และมันถูกรายงานโดย คอลิด อิบน์ ยาซีด อัล-อูมารี. จบการอ้าง.
อัล-ฮัยตะมี กล่าวใน มัจมะอ์ อัล-ซะวาอิด (8/81): อิสนาดของมันรวมถึง คอลิด อิบน์ ซัยด์ อัล-อูมารี ซึ่งเป็นคนโกหก. จบการอ้าง.
4.
ฮาดิษที่สี่ ถูกรายงานจาก อนัส อิบน์ มาลิก และ มันคล้ายกับฮาดิษของ อาอีชะฮ์ ที่ยกไปข้างต้น.
มันถูกบันทึกโดย อิบน์ อาซากิร ใน ซาบาอียาต ของท่าน – ตามที่ระบุโดย อัส-ซูยูตี ใน อัล-ลาอ์ลี อัล-มัสนูอะฮ์ (2/190) – ผ่าน อบู ฮาบาดะฮ์ อัล-ฟารีซี, จาก อนัส อิบน์ มาลิก.
อบู ฮาลาดะฮ์ อัล-ฟารีซี คือ อิบรอฮีม อิบน์ ฮาบาดะฮ์, ซึ่งเป็นคนโกหก. อิบน์ ฮิบบาน กล่าวใน อัล-มัจรูฮีน (1/114): อิบรอฮีม อิบน์ ฮาบาดะฮ์, อบู-ฮาบาดะฮ์, ชายชราคนหนึ่ง ซึ่งรายงานจาก อนัส อิบน์ มาลิก, ซึ่งคือหนึ่งในคนปลิ้นปล้อน. เขาเป็นนักเต้น ในบัสรอ ซึ่งจะถูกรับเชิญในงานแต่งงาน และจะเต้นรำกับพวกเขา. เมื่อเขาแก่ขึ้น เขาเริ่มที่จะรายงานเท็จ จาก อนัส. จบการอ้าง.
ชัยค์ อัล-อัลบานี กล่าวใน ดออีฟ อัต-ตัฆรีบ (2/119) ว่า : มันเมาดุอ์ (ถูกกุขึ้น). จบการอ้าง.
ท่านกล่าวบางอย่างที่คล้ายกัน ใน อัล-ซิลซีละฮ์ อัด-ดออีฟะฮ์, หมายเลข. 2043.
5.
ฮาดิษที่ห้า ถูกรายงานจาก อบู ฮูร็อยเราะฮ์ (ขออัลลอฮ์ทรงพอใจท่าน): ท่านศาสนทูตของอัลลอฮ์ (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) กล่าวว่า : “จงออกห่างจากผู้หญิงของผู้คน และผู้หญิงของท่านก็จะบริสุทธิ์; จงให้เกียรติพ่อแม่ของท่าน และลูกๆของท่านก็จะให้เกียรติท่าน; หากพี่น้องคนใดมาหาเขา เสนอการขอโทษไปยังเขา, เขาก็จงตอบรับสิ่งนั้น, ไม่ว่าเขาจะมีข้อแก้ตัวหรือไม่ก็ตาม, หากเขาไม่ทำเช่นนั้น เขาก็จะไม่ได้มาหาฉันที่บ่อน้ำ.”
บันทึกโดย อัล-ฮากิม ใน อัล-มุสตัดรอก, 4/154. เขากล่าวว่า : สิ่งนี้คือฮาดิษ ที่มีอิสนาดที่ซอฮิฮ์, แม้ว่าพวกเขา [อัล-บูคอรี และ มุสลิม] ไม่ได้บันทึกมันก็ตาม. อัซ-ซาฮาบี แสดงความคิดเห็นว่า : ค่อนข้างที่ซะอีดนั้นจะดออีฟ (อ่อน). จบการอ้าง.
อัล-มุนซีรี กล่าวใน อัต-ตัฆรีบ วัต-ตัรฮีบ (3/218) ว่า : ซูวัยด์ จาก กูตาดะฮ์, ซึ่งคือ อิบน์ อับดุลอาซีซ, นั้นวาฮิน (อ่อน). จบการอ้าง.
ชัยค์ อัลอัลบานี กล่าวใน อัล-ซิลซีละฮ์ อัด-ดออีฟะฮ์ (หมายเลข. 2034) ว่า : อิสนาดของมันนั้นดออีฟ (อ่อน). จบการอ้าง.
สรุปคือ : ทุกรายงานที่ถูกบันทึกเกี่ยวกับเรื่องนี้นั้นดออีฟ (อ่อน) และไม่ซอฮิฮ์ (ไม่ถูกต้อง).
ประการที่สอง :
ความอ่อนของฮาดิษ ที่ให้คำเตือนแก่ผู้ที่ไม่ตอบรับ คำขอโทษของพี่น้องของเขา ไม่ได้หมายความว่า สิ่งนี้ไม่ใช่สิ่งที่จำเป็น. ค่อนข้างที่การตอบรับคำขอโทษนั้น คือลักษณะอันสูงส่ง และคือหนึ่งในวิธีสร้างความรัก และมิตรภาพ.
อิบน์ ฮิบบาน (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) กล่าวใน เราดัต อัล-อูกอลา วา นุซฮัต อัล-ฟูดาลา (1/183): สิ่งที่จำเป็นสำหรับคนฉลาด หากพี่น้องของเขาขอโทษเขา สำหรับความผิดที่ผ่านมา หรือข้อบกพร่อง คือการตอบรับคำขอโทษ และถือว่าเขาไม่ได้ทำผิดพลาดอะไร, เพราะหากบางคนเสนอการขอโทษต่อเขา และเขาไม่ตอบรับสิ่งนั้น, ฉันกลัวว่า เขาจะไม่ได้ไปหาท่านศาสนทูต (ขอความสันติและความจำเริญจากอัลลอฮ์จงมีแด่ท่าน) ที่บ่อน้ำ [ในปรโลก].
หากคนๆหนึ่งบกพร่อง ในความประพฤติของเขาต่อพี่น้องของเขา, เขาก็ควรขอโทษ สำหรับข้อบกพร่องของเขา ต่อพี่น้องของเขา.
อีหม่าม อัล-ฆอซาลี (ขออัลลอฮ์ทรงเมตตาท่าน) กล่าวว่า :
หากคนๆหนึ่งกระทำการบางอย่างบกพร่อง ต่อพี่น้องของเขา ที่อาจนำไปสู่การเสียดสี, ไม่มีความเห็นต่างของนักวิชาการ เกี่ยวกับความจริงที่ว่า มันเป็นการดีกว่าที่จะมองข้าม และทนกับมัน; ค่อนข้างที่ หากมีวิธีการมองมันในแง่ดี และให้อภัยเขา, สิ่งนี้คือสิ่งที่จำเป็นตามสิทธิของพี่น้อง.
อิฮ์ยา’ ‘อูลูม อัด-ดีน, 2/185-186
และอัลลอฮ์รู้ดีที่สุด.